Make your own free website on Tripod.com

ไอโซเมอร์ (Isomer)

สารเชิงซ้อนมีสมบัติที่น่าสนใจอยู่อีกประการหนึ่ง คือ การมีไอโซเมอร์ซึ่งไอโซเมอร์หมายถึงสารประกอบที่มีสูตรเคมีเหมือนกัน แต่มีการจัดเรียงตัวของอะตอมต่างกัน จากการที่อะตอมที่เป็นองค์ประกอบมีการจัดเรียงตัวต่างกันนี่เองจึงทำให้สมบัติอื่นๆ ทั้งทางกายภาพและทางเคมี เช่น สี ความสามารถในการละลาย จุดหลอมเหลว และความว่องไวในปฏิกิริยาเคมีแตกต่างกันไปด้วย จึงจัดให้ไอโซเมอร์เป็นสารประกอบคนละชนิดกัน ชนิดของไอโซเมอร์แบ่งได้ดังนี้

ตารางที่ -2 ไอโซเมอร์ของสารประกอบเชิงซ้อน













คอนสติทิวชันนอล ไอโซเมอร์ (Constitutional isomerism)
หมายถึง สารประกอบที่มีการเชื่อมโยงระหว่างโลหะไอออนกับลิแกนด์โดยใช้อะตอมต่างชนิดกัน ไอโซเมอร์ชนิดนี้แบ่งย่อยออกเป็น

      1. ลิงค์เคจ (แอมไบเดนเทต) ไอโซเมอร์(Linkage (Ambidentate)isomerism)เป็นไอโซเมอร์ที่ลิแกนด์ตัวเดียวกันสามารถสร้างพันธะกับโลหะโดยใช้อะตอมต่างชนิดกัน เช่น [Co(NH3)NO2]Cl2 และ[Co(NH3)ONO]Cl2
      2. ไอออไนเซชัน ไอโซเมอร์(Ionization isomerism)เป็นไอโซเมอร์ที่เมื่อแตกตัวในสารละลายแล้ว จะให้ไอออนที่ต่างชนิดกัน เช่น [Co(NH3)5Br]SO4 และ [Co(NH3)5 SO4] Br
      3. ไฮเดรท ไอโซเมอร์ (Hydrate isomerism)เป็นไอโซเมอร์ที่มีน้ำเป็นลิแกนด์อยู่ด้วย และมีจำนวนไม่เท่ากัน เช่น [Cr(H2O)6]Cl3 , [CrCl(H2O)5]Cl2 และ [CrCl2(H2O)4]Cl · 2 H2O
      4. โคออร์ดิเนชัน ไอโซเมอร์ (Coordination isomerism)เป็นไอโซเมอร์ที่ลิแกนด์ให้คุ่ e- กับโลหะในโมเลกุลที่ทำหน้าที่เป็นไอออนบวก และไอออนลบสลับกัน เช่น [Co(NH3)6][Cr(CN)6] และ [Cr (NH3)6][Co (CN)6]
    1. สเตอริโอไอโซเมอร์ (Stereoisomerism) หมายถึง ไอโซเมอร์ที่มีจำนวนอะตอมเท่ากัน
    2. และพันธะเคมีที่เกิดเหมือนกัน แต่การจัดตัวในที่ว่างต่างกัน สเตอริโอไอโซเมอร์แบ่งออกได้เป็น 2 แบบ ได้แก่

      1. ไดอะสเตอริโอไอโซเมอร์ (Diastereoisomerism) หรือ จีโอเมตริกไอโซเมอร์ (Geometric isomerism)
      2. สารประกอบที่ Ligand อยู่ตำแหน่ง Cis หรือ Tran

      3. อิแนนทิโอเมอร์ (Enantiomer) หรือ ออพติคอลไอโซเมอร์(Optical isomerism)

สารประกอบที่เป็นเงาในกระจกของกันและกัน

จากรูปแบบของไอโซเมอร์ดังที่กล่าวมาแล้วนั้น ในที่นี้จะกล่าวถึงเพียง ลิงค์เคจ (แอมไบเดนเทต) ไอโซเมอร์(Linkage (Ambidentate)isomerism) ดังจะกล่าวดังต่อไปนี้

ลิงค์เคจ (แอมไบเดนเทต) ไอโซเมอร์(Linkage (Ambidentate)isomerism)

ไอโซเมอร์ชนิดนี้เกิดขึ้นเมื่อลิแกนด์ตัวเดียวกันสามารถสร้างพันธะกับโลหะ โดย

ใช้อะตอมต่างชนิดกัน (แอมไบเดนเทต ลิแกนด์) เช่น กรณีของไนไตรด์ (NO2-) ซึ่งเป็นลิแกนด์ที่สามารถใช้ทั้ง N และ O เข้าจับกับโลหะไอออนได้ ตัวอย่างเช่นใน [Co(NH3)5(NO2)]2+ ซึ่งเป็นไอออนเชิงซ้อนไนโตรที่มีสีเหลือง NO2- จะใช้ N จับกับ Co เกิดพันธะ Co – N ขึ้น ส่วนใน [Co(NH3)5(ONO)]2+ เป็นไอออนเชิงซ้อนของไนตริโตที่มีสีแดง NO2-จะใช้ O ในการจับกับโลหะไอออนเกิดพันธะ Co-O ดังแสดงในรูปต่อไปนี้

 

 

 

 

รูปที่ -1 แสดงการเกิดไอโซเมอร์แบบลิงค์เคจของ[Co(NH3)5ONO]2+ และ[Co(NH3)5NO2]2+

ในกรณีของไธโอไซยาเนต ไอออน (SCN-) ก็เช่นเดียวกัน สามารถเกิดไอโซเมอร์แบบลิงค์เคจได้เช่นเดียวกันโดยสามารถสร้างพันธะกับโลหะผ่านอะตอมของซัลเฟอร์ (S) หรือ อะตอมของไนโตรเจน (N)ได้ ดังตัวอย่างต่อไปนี้

 

 

รูปที่ -2 แสดงการเกิด ไอโซเมอร์แบบลิงค์เคจของ [Pb(NCS)2(As(C6H5)3)2] และ[Pb(SCN)2(As(C6H5)3)2]